Strona główna \ Wydarzenia \

Śladami znanych osób - atrakcje turystyczne

Poszukujący w Powiecie Węgrowskim śladów wybitnych Polaków będą na pewno pod wrażeniem niecodziennych spotkań. Podajemy tylko niektóre nazwiska osób oraz miejsca, które były - lub są - świadkami wydarzeń.

Stanisław August Poniatowski (1732 - 1798), ostatni król Rzeczypospolitej, gościł w Węgrowie 27 sierpnia 1784 r., zatrzymując się podczas wyprawy na Sejm do Grodna. Trzeba zobaczyć miejsca pamiętające wizytę monarchy: zabytkowy Dom Gdański, znajdujący się w pobliżu Bazyliki Mniejszej oraz Klasztor i kościół oo. Reformatów przy ul. Kościuszki w Węgrowie. Stanisław August Poniatowski odwiedził w 1787 r. także dwór w Suchej ( Gm. Grębków) , podejmowany przez ówczesnego właściciela , kasztelana liwskiego ,Ignacego Cieszkowskiego. Zwiedzający będą zapewne pod wrażeniem zabytkowego dworu z 1743 r. , pełnego cennych pamiątek oraz Skansenu Architektury Drewnianej Regionu Siedleckiego , założonego przez prof. Marka Kwiatkowskiego. Staraniem obecnego właściciela , w sieni dworu znajdują się obrazy byłych gospodarzy oraz gości , także obraz polskiego monarchy.

Jan Paweł Woronicz (1757 - 1829), późniejszy Prymas Królestwa Polskiego, po roku 1784 do 1791 r. proboszcz parafii liwskiej, gdzie z troską podszedł do kształcenia dzieci i młodzieży , zakładając szkołę w Liwie. W 1786 r. opracował dzieje parafii liwskiej, które doczekały się publikacji dopiero w 1916 r. w Warszawie. Jako wybitny kaznodzieja , głosił na Wawelu mowy podczas ceremonii pogrzebowych księcia Józefa Poniatowskiego i Tadeusza Kościuszki. Mianowany 28 stycznia 1828 r. arcybiskupem warszawskim i Prymasem Królestwa Polskiego. Obecnie ulica w Warszawie, przy której znajduje się gmach Telewizji , nosi jego imię.

August Cieszkowski (1814 - 1894), znany filozof, ekonomista, przyjaciel wybitnego poety - romantyka , Zygmunta Krasińskiego, urodził się w Suchej w 1814 r., gdzie spędził dzieciństwo. Po studiach uzyskał doktorat filozofii na uniwersytecie w niemieckim Heidelbergu , a później osiadł na stałe w Wielkopolsce. Został Prezesem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk i członkiem krakowskiej Akademii Umiejętności. Opublikował wiele dzieł filozoficznych, które wywarły wpływ na filozofię europejską i polską. Dzieła A. Cieszkowskiego odbiły się wyraźnie w utworach Zygmunta Krasińskiego i Cypriana Kamila Norwida, zaś Adam Mickiewicz był pod wrażeniem jego poglądów. We dworze można przyjrzeć się obrazowi A. Cieszkowskiego, także innym pamiątkom rodzinnym, a w urokliwym parku zobaczyć kamień z płytą upamiętniającą narodziny filozofa, ufundowaną przez obecnego właściciela.

Ks. Stanisław Brzóska (1834 - 1865), ostatni bohaterski przywódca Powstania Styczniowego na Podlasiu, w ostatniej fazie walk mianowany generałem i naczelnym kapelanem powstańczym. Jego oddział walczył do jesieni 1864 r. Poźniej sam ukrywał się przed ścigającymi żandarmami m.in. w chacie chłopskiej, w skrytce za podwójną ścianą, którą to chatę można obecnie zwiedzać w Skansenie w Suchej.

Maria Konopnicka (1842 - 1910), znana pisarka pozytywizmu, autorka nowel, wierszy patriotycznych oraz utworów lirycznych dla dzieci, odwiedzała rodzinne strony ojca w Barchowie (Gm. Łochów). W dworze otoczonym drzewami mieszkał dziadek poetki . Warto dotrzeć do pozostałości zabudowań dworskich, aby ujrzeć pomnikowe drzewa. Maria Konopnicka opisała jedną ze słynniejszych bitew Powstania Styczniowego - bitwę pod Węgrowem , stoczoną w dn. 3 lutego 1863 r. pod dowództwem Jana Matlińskiego ( ps. Janko Sokół) i Władysława Jabłonowskiego ( ps. Genueńczyk). W wierszu zatytułowanym "Bój pod Węgrowem" pojawia się określenie "Polskie Termopile" jako wyraz hołdu złożonego walczącym. Autorka świadomie nawiązuje do utworu poety francuskiego, Augusta Barbiera pt. "Szarża pod Węgrowem" , który również podkreśla heroizm powstańców.

Bolesław Prus ( Aleksander Głowacki) (1847 - 1912), wybitny pisarz pozytywizmu, autor tak znanych powieści, jak „Lalka”, „Emancypantki”, Faraon”, czy utworów dla dzieci -”Anielka”, „Antek”,„Katarynka”, gościł w dworze u ówczesnego właściciela Korytnicy, Teodora Holder – Eggera. Tutaj prawdopodobnie narodził się pomysł powstania powieści „Anielka”. Prototypem tytułowej bohaterki miała być córka Holder – Eggera, Oleńka. W wieku 15 lat dziewczynka zmarła na poważną wówczas chorobę – zapalenie wyrostka robaczkowego. Właściciel opuścił wówczas Korytnicę i słuch po nim zaginął. Do dzisiaj przetrwał mocno nadszarpnięty „zębem czasu” dworek, stare drzewa oraz zabytkowe grobowce na miejscowym cmentarzu Oleńki Holder –Egger i dwuletniego Karolka Łuniewskiego, syna poprzedniego właściciela, zasłużonego dla miejscowości Tymoteusza Łuniewskiego.

Maria Dąbrowska (1889 – 1965), wybitna powieściopisarka polskiej prozy XX wieku. Pochodziła ze zubożałej rodziny szlacheckiej. Dzieciństwo i młodość spędziła w Kaliszu i jego okolicach , w warunkach odtworzonych w życiorysie Agnieszki Niechcicówny w „Nocach i dniach”. W 1911 r. wyszła za mąż za emigracyjnego działacza Polskiej Partii Socjalistycznej Mariana Dąbrowskiego. Przez całe życie prowadziła dziennik, w którym zawarła bogaty opis swojego życia i czasów ( „Dzienniki”,t. 1-5, ). W latach 1955 – 56 przebywała na wakacjach w Lipkach Starych ( Gm. Stoczek), w domu W. Lipki -Witka.Swój zachwyt pięknem krajobrazu i gościnnością mieszkańców uwieczniła właśnie w „Dziennikach”. Znajdują się tam także rysunki pisarki z czasów jej pobytu w Lipkach Starych.

Helena Paderewska, żona Ignacego Jana Paderewskiego (1860 – 1941), światowej sławy pianisty i kompozytora oraz męża stanu, założyła w miejscowości Julin (Gm. Łochów), w pałacyku, zakupionym i podarowanym jej przez męża , Szkołę Hodowli Drobiu dla dziewcząt. Obecnie ma tutaj swoją siedzibę Dom Dziecka. Po śmierci Heleny Paderewskiej, zgodnie z jej życzeniem – część majątku ( 3 ha) przekazano pod budowę szkoły podstawowej, która powstała w 1969 r. Właśnie w szkole, noszącej imię sławnych patronów , warto zobaczyć Izbę Pamięci Heleny i Ignacego Paderewskich, gdzie znajdują się pamiątki i zabytkowe przedmioty. W Izbie Pamięci odbywają się również okazjonalne koncerty fortepianowe. W 1999 r. została ustanowiona Kapituła Medalu Heleny i Ignacego Jana Paderewskich, której celem jest honorowanie mecenasów oraz twórców w dziedzinie kultury, oświaty i sportu oraz honorowanie ludzi zasłużonych dla powiatu węgrowskiego w zakresie służby publicznej. Kapituła przyznaje co roku medale i tytuły w wielu dziedzinach.

Felicja Kozłowska (1862 – 1921), założycielka Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów, urodzona w miejscowości Wieliczna (Gm. Stoczek). W roku 1887, po ukończeniu nowicjatu – już jako siostra Maria Franciszka Felicja Kozłowska, organizuje w Płocku Zgromadzenie Sióstr Ubogich św. Matki Klary. 2 sierpnia 1893 r. siostra Maria Franciszka otrzymuje objawienie (kwestionowane przez kościół katolicki), które zaowocowało utworzeniem Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów. Starania księży Mariawitów o uznanie przez Stolicę Apostolską nie powiodły się. Stało się wręcz odwrotnie. Papież Pius X nakazał w 1906 r. rozwiązanie Zgromadzenia , a objawienie siostry Franciszki uznał za bezzasadne. Po tym fakcie nastąpiło rozbicie na Kościół Starokatolicki Mariawitów z siedzibą w Płocku i Katolicki Kościół Mariawitów z siedzibą w Felicjanowie. Na terenie naszego powiatu znajduje się parafia Kościoła Starokatolickiego Mariawitów w Żarnówce (Gm. Grębków).

Szymon Kobyliński, (1927 – 2002) znany rysownik i humorysta, związany przez 33 lata z czasopismem „Polityka” oraz - nieco krócej – ze „Szpilkami”; także ilustrator książek np. „W pustyni i w puszczy”, mieszkał swego czasu w letniskowym domku w miejscowości Kaliska – Gniazdowo (Gm.Łochów). Przywiązaniu do tych terenów dał wyraz projektując herb Łochowa (głowę łosia) oraz medal – najwyższe wyróżnienie , przyznawane przez wspomnianą wcześniej Kapitułę Medalu Heleny i Ignacego Jana Paderewskich, gdzie na awersie widnieją wizerunki patronów. Autor projektu logo Szkoły Podstawowej im. H. i I. J. Paderewskich w Julinie ( klucz wiolinowy i koguci grzebień), honorowy członek Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Łochowskiej, odznaczony w 1999 r. Medalem Kapituły „Za zasługi dla Gminy Łochów”. Jest również autorem niepowtarzalnych ilustracji zamieszczonych na stylizowanej mapie „Uroki Polski”, gdzie z pietyzmem zostały potraktowane także zabytki Powiatu Węgrowskiego. Mapę podarował Staroście Węgrowskiemu przyjaciel rysownika – prof. Marek Kwiatkowski. Można ją zobaczyć w pokoju Promocji Powiatu.

Prof. Marek Kwiatkowski, długoletni dyrektor warszawskich Łazienek, historyk sztuki, malarz, animator życia kulturalnego, właściciel opisanego wcześniej Skansenu w Suchej (Gm. Grębków). Za swoją działalność w dziedzinie ratowania dóbr kultury narodowej, a także za życzliwą współpracę z mieszkańcami regionu, ogromny wysiłek na rzecz promocji naszej „małej Ojczyzny”- odznaczony wieloma nagrodami i wyróżnieniami od władz i środowisk twórczych Powiatu Węgrowskiego . W 2002 r. na wniosek Rady Powiatu Węgrowskiego otrzymał prestiżową Nagrodę Marszałka Województwa Mazowieckiego. Pozostałe wyróżnienia. : 1)17.04.1999 r. ; Sucha – dyplom uznania od Starosty Węgrowskiego „Za zasługi w dziedzinie krzewienia i ochrony dóbr kultury Powiatu Węgrowskiego” 2)11.11.1999 r.; Julin – „Węgrowianin Roku” w kategorii „Twórca kultury”, tytuł honorowy przyznany przez Kapitułę Medalu Heleny i Ignacego Jana Paderewskich,3)16.06.2000 r.; Węgrów – Grand Prix IV Ogólnopolskiego Festiwalu Obrzędów Weselnych „Biesiada Weselna”, 4)8.07.2000 r.; Węgrów, II Powiatowy Festyn Kulturalno-Rekreacyjny – puchar i gratulacje od Starosty Węgrowskiego z okazji 40-lecia pracy w Łazienkach 5)1.12. 2000 r.; Węgrów, I Powiatowe Targi Kultury – podziękowanie od prezesa Stowarzyszenia Rozwoju i Promocji Kultury Powiatu Węgrowskiego „Parnas” za współpracę w dziedzinie upowszechniania kultury,6)1.12.2000 r.; Węgrów - puchar i podziękowanie od redaktora naczelnego magazynu powiatowego „Węgrowskie Co? Gdzie? Kiedy?”, za współpracę oraz promocję lokalnej prasy.

Barbara Wachowicz, słynna pisarka, autorka książek o wybitnych Polakach, laureatka Złotoustego Chryzostoma, uhonorowana tytułem Mistrza Mowy Polskiej 2001 i orderem „Mater Polonia Nostra Est”, urodzona na Podlasiu, dzieciństwo spędziła w majątku w Suchej (Gm.Grębków). Związki z rodzinną Ziemią odzwierciedla tytuł nadany pisarce -„Basia z Podlasia”. Od 1998 r. – Roku Mickiewiczowskiego, co roku gości w Węgrowie, gdzie mieszkają krewni, przyjaciele i liczne grono czytelników. Autorka wielu wystaw, prezentowanych w Węgrowskim Ośrodku Kultury. Po spotkaniach w Roku Mickiewiczowskim(1998), Roku Słowackiego(1999), Roku Reymontowskim( 2000) i Wieczorze Kościuszkowkim (2001), czytelników oczekiwała niespodzianka podczas Wieczoru Sienkiewiczowskiego (2002) : wystawę poświęconą Podlasiakowi, pierwszemu laureatowi literackiej nagrody Nobla – Henrykowi Sienkiewiczowi – otwierał wnuk autora ”Trylogii”, Juliusz Sienkiewicz, z zawodu etnograf. W swoich książkach B.Wachowicz zamieszcza także - ilustrowane zdjęciami – wrażenia ze spotkań w Węgrowie. Szczególnie ciepło podkreśla związki z „Mickiewiczakami” – zaprzyjaźnionymi uczniami z węgrowskiego LO im. A. Mickiewicza. Wymienić tutaj należy: „Ty jesteś jak zdrowie”, „Dom Sienkiewicza”, „Marie jego życia”, „Wigilie polskie” oraz „Malwy na lewadach”, gdzie na fioletowym tle (ulubiony kolor pisarki) zaprezentowane zostały - jako wyróżnienie - wiersze uczennic węgrowskiego liceum oraz fragment listu czytelnika z Węgrowa. Pisarka zrealizowała szereg cennych inicjatyw w zakresie upowszechniania kultury dzięki życzliwej współpracy z władzami samorządowymi Miasta i Powiatu Węgrowskiego oraz środowiskami twórczymi .Często gości w Suchej, gdzie spotyka się z czytelnikami i miłośnikami zabytków.

Opracowała: Hanna Kietlińska
Naczelnik Wydziału Kultury, Promocji i Turystyki Starostwa Powiatowego w Węgrowie.
Wszelkie prawa zastrzeżone.

Powyższe informacje ukazały się drukiem w albumie "Powiat Węgrowski"(Węgrów 2003)
wydanym  przez Starostwo Powiatowe w języku polskim, niemieckim, angielskim.